Πόρτο Γερμενό (Αιγόσθενα) - Το φρούριο

Το φρούριο των Αιγοσθένων (στο σημερινό Πόρτο Γερμενό) χρονολογείται στον 4ο-3ο αιώνα π.Χ. και θεωρείται το καλύτερα διατηρούμενο αρχαίο κάστρο. Λόγω της παραμεθόριας θέσης του, ανήκε κατά καιρούς στους Μεγαρείς και τους Αθηναίους, ενώ υπήρξε μέλος της Αχαϊκής Συμπολιτείας και για σύντομο χρονικό διάστημα του Κοινού των Βοιωτών.

Κοντά στην Πύλη του βόρειου σκέλους σώζονται τα θεμέλια πεντάκλιτης βασιλικής με ψηφιδωτό δάπεδο, του 5ου αιώνα μ.Χ. Στην Ακρόπολη σώζεται, εν μέρει, σειρά κελιών μοναστηριού των μεσαιωνικών χρόνων καθώς και εκκλησάκι της ίδιας εποχής, που λειτουργεί μέχρι σήμερα, αφιερωμένο στον Αγιο Γεώργιο.

Η πλέον συστηματική ανασκαφή είναι της πεντάκλιτης βασιλικής (βλ. Α. Ορλάνδος, Ανασκαφή της βασιλικής των Αιγοσθένων, Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1954). Μικρή σωστική ανασκαφή έγινε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων στην Πύλη (του βόρειου σκέλους) για λόγους προστασίας και ανάδειξής της. Στο ίδιο πλαίσιο γίνονται καθαρισμοί σε όλη την πορεία των τειχών και των πύργων. Έχουν συνταχθεί προμελέτες αναστήλωσης κυρίως του ΒΑ γωνιακού πύργου, ο οποίος έχει υποστεί τη μεγαλύτερη φθορά και απόκλιση των δόμων του από σεισμούς. Εργασίες προκαταρκτικές για αναστήλωση (αρίθμηση - τακτοποίηση ογκόλιθων) έχουν γίνει στο ανατολικό τείχος και τους αντίστοιχους πύργους του.